بیانات دبیرکل بنیاد قرآن پیرامون حکمرانی پیامبر حکیم رحمت

هر پیامبری در هر عصر و زمانی در جایگاه خود با خاستگاهی حکمرانی داشته‌اند و در مقام و زمان خود حکمرانی پیامبران عین حکمت است و حکمت نشان همان حکمرانی آنان بوده است.

پیامبر اسلام در زمان خود به پیامبر رحمت و مهربانی توصیف می‌شدند لذا حکمرانی پیامبر اسلام را می‌توان حکمرانی مهربانی نامید.

با یک روایت، درایت حکمرانی پیامبر مهربانی را می‌توان تبیین کرد که روایت هم از ناحیه پیامبر می‌باشد.

لاَ تَصْلُحُ اَلْإِمَامَةُ إِلاَّ لِرَجُلٍ فِيهِ ثَلاَثُ خِصَالٍ وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِي اَللَّهِ وَ حِلْمٌ يَمْلِكُ بِهِ غَضَبَهُ وَ حُسْنُ اَلْوِلاَيَةِ عَلَى مَنْ يَلِي حَتَّى يَكُونَ لَهُمْ كَالْوَالِدِ اَلرَّحِيمِ

پیامبر عناصر حکمرانی حکیمانه را بر سه محور بیان می‌فرماید:

اول: ورع و پرهیزکاری که مانع از مصیبت الهی باشد

دوم: حلم و صبری که کسی مرود غضب قرار نگیرد

سوم: به گونه‌ای ولایت و حکمرانی شود تا رفتاری مشفقانه و مهربانانه با مردم داشته باشد.

بنابراین حکمران نخستین حکمرانی اسلامی پیامبری است که خود حکمرانی قرآنی و الهی را تبیین می‌فرمایند دارای این عوامل و عناصر باشد:

خود دارای ورع و تقوا باشد تا مانع از گناه و فساد باشد

با حلم و صبر مردم مورد غضب قرار نگیرند

رفتاری مهربانانه که برتر از مصلحت عمومی و مردمی است

حکمرانی شایسته مردم صورت پذیرد

با تبیین این روایت می‌توان نتیجه بگیریم که حکمرانی پیامبر بر این چند پایه اساسی شکل یافته است.

دو شاخصه و عنصر ورع و حلم زمینه ساز حکمرانی می‌شود و این حکمرانی همراه با مهربانی حکمرانی شایسته که همه از آن سخن می‌گویند مشکل پیدا می‌کند تا الگو و سرمشق همه حکمرانان قرار گیرد.

سه عنصر حکمرانی در سخن امام صادق علیه السلام

قال الصادق علیه السلام

لَیسَ یُحَبُّ لِلمُلوکِ أن یُفَرِّطوا فی ثَلاثٍ فی حِفظِ الثُّغورِ، و تَفَقُّدِ المَظالِمِ، و اختِیارِ الصّالِحینَ لأعمالِهِم

تحف العقول / 319

برای حکمران سزاوار نیست که در امر کوتاهی نماید.

حفظ و نگهداری مرزها، رسیدگی به حقوق از دست رفته و انتخاب افراد شایسته برای کارها و برنامه‌ها.

این بیان امام را با بیان دیگر امام به نوعی تطبیق می‌دانیم که می‌فرماید:

 ثَلاثَةُ اَشْياءَ يَحْتاجُ النّاسُ طُرّا اِلَيْها: اَلاَمْنُ وَ الْعَدْلُ وَ الْخِصْبُ

تحف العقول /320         

همه مردم به سه چیز نیازمندند.

امنیت، عدالت و آسایش

امنیت همان حفظ مرزهاست و عدل همان رسیدگی به حقوق مردم است و انتخاب افراد شایسته برای مدیریت همان ایجاد آسایش است.