«وأنزلنا إليك الذكر لتبين للناس ما نزل إليهم ولعلهم يتفكرون»
نشست تخصصی جایگاه وحی در نظام معرفت شناسی، به همت بنیاد قرآن در سی امین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم برگزار گردید.
در این نشست از حضور استاد محترم جناب آقای محمد هاشم زمانی محقق و پژوهشگر حوزه علمیه قم و عضو شورای راهبردی بنیاد قرآن بهره برده شد. متن سخنان ایشان به شرح زیر است:
موضوع نشست جایگاه وحی در نظام معرفت شناسی است و به عبارت دیگر حکمرانی وحی و قرآن بر نظام معرفتی است به این معنا که وحی حاکمیت و سیطره دارد بر ابزار ومصادرشناخت دیگر توضیح آن که ما برای مصادر وابزار شناخت در مرحله اول پنج مصدر داریم که اولین مصدر حس است که بصورت علوم تجربی خود را نشان می دهد .
در مرحله حواس وعلوم تجربی دو آسیب خطا و محدودیت وجود دارد به این معنا که شناخت های حسی ما یا علوم طبیعی و تجربی ما آنچنان نیستند که مصون از خطا باشند چه بسا نظریه های علمی که بعداز مدتی مردود شده و با گسترش علوم آنها ابطال گردیده اند و نیز ازجنبه فراگیری علوم طبیعی محدوده ای بسیار کوچک از علوم ومعارف بشری را شامل می شود به طوریکه بسیاری از معارف در محدوده حس ما قرار نمی گیرند و اما عقل به عنوان ابزار دیگر شناخت که علوم عقلی و فلسفه را دنبال می کند نیز از خطا و محدودیت خالی نیست.
چرا که در فلسفه ما با گرایش های متفاوت فلاسفه روبرو هستیم علما گرایش بر فلسفه ارسطویی دارند که فلسفه مشاءگفته می شود و عده ای بنابر فلسفه افلاطونی هستند که شیخ سهروردی از آن جمله است و فلسفه اشراق را بنا گذاشته است وکسی مثل ملاصدرا با ترکیب این دو گرایش مبنای فلسفه صدرایی را پی می ریزد و بدین وسیله به فلسفه جان دیگری می دهد پس مبنای فلسفه و ابزار آن که عقل باشد نیز مصون از خطا نمی باشد چراکه این مبناهای فلسفی نمی توانند همگی همزمان درست باشند.
نکته دیگر این است که مصدر عقل محدودیت دارد و حکم عقل و فعالیت آن نمی تواند به بسیاری از علوم و معارف دست پیدا کند و پاسخگوی همه نیاز های معرفتی انسان باشد پس محدودیت دارد.
و نیز ابزار دیگر شناخت که دل باشد به عنوان دریافت های شهودی و عرفانی جایگاهی از شناخت برای عرفای ما در بر دارند که چون تجربه شخصی هستند و نمی تواند برای غیر عارف به آن مستند باشد پس جایگاهی محدود خواهند داشت و به علاوه احتمال دریافت توهم و الهامات شیطانی نیز در آنها می رود.
پس تا اینجا معلوم شد که سه منبع یا مصدر شناخت حس، عقل و قلب در عین آنکه شناخت هایی برای انسان به همراه دارد آسیب هایی هم دارند که لازم است با محک وحی و میزان قرآن آن آسیب ها شناسایی و ضعف آنها مشخص و برطرف گردد.
پیرو وحی الهی در قالب سخن خدای متعال رسالت تبیان بودن و فرقان بودن در برابر محدودیت ها و خطاهای شناخت های بشری دارند که نمونه های بسیاری را می توان مثال زد از جمله در علوم تجربی ما نمی توانیم جهان را محدود و یا نا محدود بشماریم چرا که در محدوده علوم طبیعی نمی گنجد امام علوم عقلی حکم می کند اما یقین حاصل نمی شود چراکه عقل هم دایره فعالیتش محدود است .
